Enceladus (księżyc)
| Enceladus | |
 Zdjęcie Enceladusa z sondy Voyager 2. |
|
| Odkrył | William Herschel |
| Data odkrycia | 28 sierpnia 1789 |
| Charakterystyka orbity | |
| Półoś wielka | 238 100 km |
| Mimośród | 0,0045 |
| Perycentrum | 237 070 km |
| Apocentrum | 238 970 km |
| Okres obiegu | 1,37 d |
| Nachylenie do płaszczyzny orbity planety | 0,010° |
| Długość węzła wstępującego | 137,1° |
| Argument perycentrum | 334,7° |
| Anomalia średnia | 162,0° |
| Własności fizyczne | |
| Średnica równikowa | 499 km |
| Masa | 1,080 × 1020 kg |
| Średnia gęstość | 1,61 g/cm3 |
| Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni | 0,111 m/s2 |
| Prędkość ucieczki | 0,239 |
| Okres obrotu wokół własnej osi | synchroniczny |
| Albedo | 1,38 |
| Jasność obserwowana (z Ziemi) |
11,5 m |
| Temperatura powierzchni | 75 K |
| Ciśnienie atmosferyczne | lokalnie, ślady Pa |
| Skład atmosfery | 91% para wodna 4% azot 3,2% dwutlenek węgla 1,7% metan |
Enceladus (Saturn II) to jeden z księżyców Saturna, odkryty w 1789 roku przez Williama Herschela. Jego nazwa pochodzi od mitologicznego Enkeladosa, sturękiego, najpotężniejszego z gigantów, który został przygnieciony przez Zeusa wyspą Sycylią.
Spis treści |
[edytuj] Odkrycie
Został odkryty wraz z Mimasem w 1789 roku przez W. Herschela, słynnego odkrywcę Urana. Nastąpiło to aż 105 lat po odkryciu Tetydy i Dione.
[edytuj] Kształt i rozmiary
Enceladus jest stosunkowo niewielkim satelitą. Jego średnica wynosi około 500 kilometrów, czyli siedem razy mniej niż średnica ziemskiego Księżyca. Jego powierzchnia całkowita przekracza 800 tysięcy km², czyli jest ponad dwa razy większa niż powierzchnia Polski.
Pod względem masy i średnicy Enceladus jest szóstym co do wielkości satelitą Saturna po Tytanie, Rei, Japecie, Dione i Tetydzie. Z drugiej strony, jest jednym z najmniejszych satelitów Saturna o regularnym, sferycznym kształcie, ponieważ wszystkie mniejsze księżyce z wyjątkiem Mimasa mają nieregularny kształt. Dokładniej, Enceladus ma kształt spłaszczonej elipsoidy o rozmiarach, obliczonych na podstawie zdjęć wykonanych przez sondę Cassini, 513 na 503 na 497 km.
[edytuj] Budowa i powierzchnia
Powierzchnia Enceladusa jest stosunkowo młoda, bogata w twory takie jak kratery, gładkie równiny oraz rozległe szczeliny i grzbiety. Przypuszcza się, że ukształtowała się ok. 100 milionów lat temu wskutek wydobywania się wody z wnętrza księżyca. Pokrywający ją świeży, czysty lód sprawia, że Enceladus ma największe albedo ze wszystkich obiektów w Układzie Słonecznym - odbija on ponad 99% padającego nań światła. Niewielka ilość pochłanianej energii słonecznej powoduje, że temperatura powierzchni tego księżyca wynosi w południe zaledwie -198°C. Mimo to na tym niewielkim księżycu występują aktywne lodowe wulkany.
Rozmiary Enceladusa nie są na tyle duże, by zachodzące w jego wnętrzu reakcje rozpadu pierwiastków promieniotwórczych mogły obecnie dostarczać znaczące ilości energii. Jednak występujące na powierzchni księżyca pęknięcia, szczeliny i inne deformacje terenu świadczą, że jego wnętrze wciąż pozostaje ciekłe, pomimo że powinno ostygnąć już dawno temu. Źródłem ciepła może być tutaj grzanie pływowe, wynikające z istnienia rezonansu orbitalnego Enceladusa z innym księżycem, Dione, w stosunku 1:2.
[edytuj] Badania Enceladusa
Przeloty sondy Cassini 17 lutego i 9 marca 2005 pozwoliły zbliżyć się odpowiednio na 1167 i 500 km, odkrywając jednocześnie cienką atmosferę w rejonie bieguna południowego i rejestrując tysiące cząsteczek kosmicznego pyłu wokół satelity. Podczas bliskiego przelotu sondy 9 marca 2005, wykonano bardzo szczegółowe zdjęcia, pokazujące wielką różnorodność jego powierzchni. Było to jak do tej pory największe zbliżenie podczas czteroletniej misji Cassiniego. Zdjęcia te mogą pomóc w odtworzeniu sekwencji procesów geologicznych, które zachodziły na powierzchni księżyca przez miliony lat. Enceladus tak zainteresował naukowców, że zdecydowali się skorygować trasę Cassiniego w taki sposób, aby także podczas następnego przelotu (14 lipca 2005) sonda zbliżyła się do księżyca na odległość zaledwie 175 km.
W trakcie lipcowego zbliżenia sonda wykryła na południowym biegunie księżyca miejsce cieplejsze aż o kilkadziesiąt stopni od obszarów okołorównikowych. Analiza zdjęć uzyskanych z sondy Cassini potwierdziła istnienie w tym miejscu lodowego wulkanu. Z ostatnich badań wynika, że na Enceladusie płynna woda może znajdować się zaledwie kilka metrów pod powierzchnią lodu w postaci niewielkich zbiorników, które mogą uwalniać swą zawartość podobnie jak ziemskie gejzery. W związku z tym niektórzy uczeni uważają, że na tym księżycu mogą istnieć warunki do powstania organizmów żywych.
Według alternatywnej hipotezy, źródłem wyrzucanej z powierzchni księżyca pary i kryształków lodu może być tarcie o siebie bloków lodowych, wywołane przez siły pływowe pochodzące od Saturna. Jeżeli hipoteza ta byłaby prawdziwa, oznaczałoby to, że lodowa skorupa Enceladusa ma wszędzie grubość kilku kilometrów, ale pod nią musi znajdować się ocean wody umożliwiający na tyle silne ruchy skorupy, by wywołać jej pęknięcia[1].
[edytuj] Gejzery
Gejzery na Enceladusie są źródłem przynajmniej części materii pierścienia E Saturna. Materia taka opada na planetę w ciągu najwyżej kilku tysięcy lat, co dowodzi aktywności księżyca, choć możliwe jest też, że pierścienie są zasilane również odłamkami powstałymi podczas zderzeń księżyców z niewielkimi meteoroidami. Gejzery wyrzucają cząsteczki lodu z prędkością ok. 400 m/s, 1500 km ponad powierzchnię księżyca. Ich rozmiary są bardzo niewielkie, porównywalne z grubością ludzkiego włosa. Sonda Cassini stwierdziła istnienie dwóch rodzajów tych cząsteczek. Jeden to czysty lód wodny, a drugi to lód wymieszany z innymi substancjami. Z obserwacji struktury księżyca wynika, że czysty lód pochodzi z powierzchni, a ten zabrudzony z wnętrza satelity.[2].
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
- Chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym
- Księżyce Saturna zestawienie podstawowych danych
- Podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii
Bezimienne (8)
S/2004 S 7 • S/2004 S 12 • S/2004 S 13 • S/2004 S 17 • S/2006 S 1 • S/2006 S 3 • S/2007 S 2 • S/2007 S 3
Przypuszczalne (3)
S/2004 S 3 • S/2004 S 4 • S/2004 S 6
Słońce · Merkury · Wenus · Ziemia · Mars · Ceres · Jowisz · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Haumea · Makemake · Eris
Planeta · Planeta karłowata · Księżyce: Ziemi · Marsa · Planetoid · Jowisza · Saturna · Urana · Neptuna · Plutona · Haumei · Eris
Małe ciała: Meteoroidy · Planetoidy (Pas planetoid) · Centaury · TNO (Pas Kuipera/Dysk rozproszony) · Komety (Obłok Oorta)
