Gorlice

Współrzędne: 49°39' N 21°10' E49.65 21.1666667 (Gorlice)

Gorlice
Panorama z lotu ptaka
Herb Gorlic
Województwo	małopolskie
Powiat	gorlicki
Gmina  - rodzaj	Gorlice miejska
Założono	1354
Prawa miejskie	1354
Burmistrz	Kazimierz Sterkowicz (e-mail)
Powierzchnia	23,56 km²
Położenie	49° 39' N 21° 10' E
Ludność (2006)  • liczba ludności  • gęstość	28 539 1211,3 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	18
Kod pocztowy	38-300 i 38-320
Tablice rejestracyjne	KGR
Położenie na mapie Polski Gorlice
TERC10 (TERYT)	2121605011
Miasta partnerskie	Pápa Bardejov Nyíregyháza Kałusz
Urząd miejski3 Rynek 2 38-300 Gorlice tel. 18 353-62-00; faks 18 353-67-16 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Gorlice – miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865). Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do niewielkiego województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.

Według danych z 30 czerwca 2006², miasto miało ok. 28 500 mieszkańców.

Spis treści 1 Struktura powierzchni 2 Demografia 3 Władze 3.1 Urząd Miasta 3.2 Rada Miasta 4 Podział administracyjny 5 Historia 6 Gospodarka 7 Przemysł 8 Ciekawostki 9 Transport 9.1 Drogi krajowe i wojewódzkie 9.2 Koleje 9.2.1 Stacje kolejowe 10 Sport 10.1 Większe kluby sportowe 10.2 Obiekty sportowe 11 Szlaki turystyczne 12 Instytucje wyznaniowe 12.1 Katolickie 12.2 Prawosławne 12.3 Protestanckie 13 Cmentarze 14 Wojskowe z I wojny światowej w okolicy 14.1 Wojskowe I wojny światowej w mieście 15 Muzea 16 Pomniki 16.1 Imię nosiły lub noszą statki 17 Gorliccy parlamentarzyści 17.1 Posłowie na Sejm VI kadencji 18 Honorowi obywatele miasta 19 Przypisy 20 Bibliografia 21 Zobacz też 22 Linki zewnętrzne

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z 2002⁶, miasto Gorlice ma obszar 23,56 km², w tym:

• użytki rolne: 61%
• użytki leśne: 10%

Miasto stanowi 2,44% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2006²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	28 539	100	14 912	52,3	13 627	47,7
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1211,3		635,8		582,7

Według danych z 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1459,33 zł.

[edytuj] Władze

• Kazimierz Sterkowicz - Burmistrz Miasta Gorlice
• Janusz Fugiel - Zastępca Burmistrza
• Maria Kuźniarska-Pęczek - Sekretarz Miasta
• Krystyna Tokarska - Skarbnik Miasta

wybrana w wyborach 12 listopada 2006.

• Bogdan Musiał - Przewodniczący Rady Miejskiej
• Jadwiga Wójtowicz - Zastępca Przewodniczącego
• Zbigniew Grygowicz - Zastępca Przewodniczącego

Prawo i Sprawiedliwość	Lewica i Demokraci	Forum Samorządowe Ziemia Gorlicka	Porozumienie Gorlickie
Maria Czeszyk Czesław Gębarowski Robert Gryzik Ryszard Ludwin Alicja Nowak	Zbigniew Grybowicz Zofia Pawełek Franciszek Piecuch Henryk Plato	Bogdan Musiał Joanna Bubak Aleksander Kumorkiewicz	Jadwiga Wójtowicz Mariola Migdar Augustyn Mróz
Małopolski Ruch Samorządowy Ziemi Gorlickiej	Przymierze dla Gorlic	Polskie Stronnictwo Ludowe	Krajowa Partia Emerytów i Rencistów
Józef Abram Jolanta Dobek Eugeniusz Liana	Roman Dziubina	Bogumił Szczerbań	Eugeniusz Wędrychowicz

[edytuj] Podział administracyjny

• Osiedle Nr 1 "Starówka"
• Osiedle Nr 2 "Magdalena"
• Osiedle Nr 3 "Kromera"
• Osiedle Nr 4 "Mariampol"
• Osiedle Nr 5 "Młodych"
• Osiedle Nr 6 "Zawodzie"
• Osiedle Nr 7 "Sokół"
• Osiedle Nr 8 "Korczak"
• Osiedle Nr 9 "Górne"
• Osiedle Nr 10 "Skrzyńskich"
• Osiedle Nr 11 "Łysogórskie"
• Osiedle Nr 12 "Krasińskiego"

[edytuj] Historia

W roku 1354 Dersław I Karwacjan otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z pierwszymi zapiskami pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach.

Szybko zostało się ono ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym.

W XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego. W latach 1853-1858 swoją pracownię miał tutaj Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, konstruktor lampy naftowej, ojciec przemysłu naftowego.

W 1895 założyciele spółki "Bergheim i Mac Garvey", Kanadyjczyk William Henry Mac Garvey i austriacki bankier Johan Bergheim uzyskali koncesję na założenie Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego z siedzibą w Gliniku Mariampolskim, a ich zakład zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim.^[1]

W 1865 Gorlice stały się miastem powiatowym. Rozwój miasta przerwała pierwsza wojna światowa. Pod Gorlicami, po wielkiej, bitwie 2 maja 1915, został przerwany front rosyjski. Gen. Tadeusz Rozwadowski jako dowódca 12 Brygady Artylerii w 12 "Krakowskiej" Dywizji Piechoty odegrał jedną z kluczowych ról w tej majowej bitwie.

Za główne źródło sukcesu 12 DP w pierwszym dniu bitwy, uznano współdziałanie artylerii z piechotą. Dokonany przez artylerię 12 DP wyłom w linii obronnej wroga zaczął się rozszerzać, co umożliwiło zdobycie Gorlic. Rozwadowski zastosował nowy sposób użycia artylerii i należy do twórców i prekursorów tzw. Ruchomej zasłony ogniowej, polegającej na tym, że ogień artyleryjski postępował tuż przed atakującą piechotą. Metoda ta bardzo szybko weszła na trwałe do niemieckiego regulaminu walki jako tzw. Feuerwalze, a do francuskiego jako barrage roulant i zastąpiła stosowane wcześniej wielogodzinne ostrzeliwanie pozycji wroga, po których następował pochłaniający liczne ofiary szturm wojsk. 17 maja pod Jarosławiem Rozwadowski samym systemem, jaki zastosował pod Gorlicami, czyli ogniem artylerii, powstrzymał kontrnatarcie Rosjan. Wprawiło to w zachwyt cesarza niemieckiego Wilhelma II .

Na skutek jednak samej bitwy a także trwających 126 dni, poprzedzających ją walk pozycyjnych zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic

[edytuj] Gospodarka

Miasto jest ośrodkiem przemysłu naftowego, maszynowego i drzewnego. W Gorlicach mieści się obszar przemysłowy podlegający Specjalnej Strefie Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC.

[edytuj] Przemysł

• Grupa Kapitałowa "Glinik" SA
• Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacyjnych "Matizol" SA
• Gorlickie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego "Forest" Sp. z o.o.
• "Polmocon" Sp.z o.o.

W rejonie gorlickim rozwija się agroturystyka.

[edytuj] Ciekawostki

Z wieży gorlickiego ratusza codziennie w południe odgrywany jest hejnał "Beskidzkie Echo".

Wychodnie skałek piaskowcowych w centrum miasta,w parku miejskim oraz skałki znajdujące się poniżej cmentarza wojskowego Gorlice-Sokół (nr 88) z okresu I wojny światowej.

Gorlice są jednym z głównych punktów na trasie Karpacko-Galicyjskiego Szlaku Naftowego, powstałego dla upamiętnienia faktu, że ten region stał się kolebką światowego przemysłu naftowego.

[edytuj] Transport

• Droga krajowa nr 28 - Zator - Wadowice - Nowy Sącz - Gorlice - Biecz - Jasło - Krosno - Sanok - Medyka.
• Droga wojewódzka nr 977 - Tarnów - Gromnik - Gorlice - Konieczna.
• Droga wojewódzka nr 993 - Gorlice - Folusz - Nowy Żmigród - Dukla.

• Linia kolejowa nr 108 - Stróże - Krościenko
• Linia kolejowa nr 110 - Gorlice Zagórzany - Gorlice (linia w całości położona na terenie miasta Gorlice)

[edytuj] Stacje kolejowe

• Gorlice Zagórzany
• Gorlice (nieczynna)
• Gorlice Glinik (przystanek kolejowy; nieczynny)

[edytuj] Sport

• KS Glinik/Karpatia – piłka nożna
• MKS Glimar – koszykówka
• GKPS Gorlice – siatkówka
• Klub Rekreacyjno - Sportowy Ekstrim Gorlice – III liga siatkówki kobiet
• MKS Radość – tenis stołowy
• Gorlicki Klub Zapaśniczy – zapasy
• LKS Pogórze - podnoszenie ciężarów

• Stadion OSiR – piłka nożna
• Hala Widowiskowo-Sportowa OSiR – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, piłka nożna, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis stołowy, unihok
• Kryta Pływalnia "Fala"
• Basen sezonowy (odkryty) OSiR
• Sztuczne lodowisko OSiR
• Sala gimnastyczna – Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
• Korty tenisowe
• Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK

[edytuj] Szlaki turystyczne

• Gorlice - Ożenna - od stacji PKP w Gorlicach przez: Wapienne, Magurę Wątkowską, Nowy Żmigród
• Bartne - Szalowa

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Łysą Górę do Szalowej

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Magurę Małastowską do Bartnego

• Gorlice stacja PKP - Bartnia Góra (góra) - Bielanka - Miejska Góra - Ropa - Wawrzka - Florynka - Jamnica

• od ul. Korczaka - cmentarz nr 91 - Stróżówka (szlak cmentarny poprowadzony tak jak szlak niebieski)

[edytuj] Instytucje wyznaniowe

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia pw. Narodzenia NMP,
  • Parafia pw. św. Andrzeja Boboli,
  • Parafia pw. św. Jadwigi Królowej,
  • Parafia pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy,

• Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Parafia Św. Trójcy

• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór w Gorlicach
• Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa
  • Zbór w Gorlicach
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Gorlicach

[edytuj] Cmentarze

[edytuj] Wojskowe z I wojny światowej w okolicy

Nad miastem góruje cmentarz nr 91 na Górze Cmentarnej, a w okolicach Gorlic znajduje się wiele rozrzuconych po lasach i wzgórzach cmentarzy wojskowych z okresu I wojny światowej. Niektóre to prawdziwe arcydzieła architektury cmentarnej.

• nr 87 (Cmentarz Na Pocieszce) – ul. Łokietka ( żółty szlak turystyczny do Bielanki)
• nr 88 – Gorlice-Sokół - ( zielony szlak turystyczny do Wapiennego)
• nr 89 – ul. Kopernika (nieistniejący, szczątki żołnierzy przeniesiono, w latach 1961-62, na cmentarz na Górze Cmentarnej).
• nr 90 – na zachodnim stoku Góry Cmentarnej (nieistniejący), znajdujący się na terenie cmentarza żydowskiego.
• nr 91 – na szczycie Góry Cmentarnej
• nr 98 – Gorlice-Glinik.

[edytuj] Muzea

• Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza - ul. Wąska 7/9; tel. (0-18) 352-26-15
• Muzeum Gorlickiego Kopalnictwa Naftowego - kopalnia "Magdalena", ul. Krakowska
• Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów - oddział Galeria Sztuki "Dwór Karwacjanów" - ul. Wróblewskiego 10; tel. (0-18) 353-56-18

[edytuj] Pomniki

• Wojciecha Biechońskiego w Parku Miejskim
• Bohaterów Ziemi Gorlickiej przy ul. Hallera
• Dersława I Karwacjana przy ul. Wróblewskiego
• Janusza Korczaka przy ul. Korczaka (odsłonięty 13.10.2008r.)
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Kościuszki
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Wyszyńskiego
• Krzyż Powstańców na cmentarzu parafialnym
• Kazimierza Pułaskiego w Parku Miejskim
• Juliusza Słowackiego w Parku Miejskim
• Tereski - studnia na Rynku
• Pomnik Tysiąclecia przy ul. Legionów

• Gorlice - drobnicowiec

[edytuj] Gorliccy parlamentarzyści

• Witold Kochan - PO
• Barbara Bartuś - PiS

Gorlice mają również swojego przedstawiciela w Senacie. W wyborach parlamentarnych w 2007 Janusz Sepioł (PO) został wybrany senatorem VII kadencji w okręgu krakowskim, otrzymując 301 893 głosy.

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

• Władysław Długosz - od 11 września 1913
• Ks. Bronisław Świeykowski - od 4 lipca 1921
• Włodzimierz Kunz - od 17 listopada 1994
• Jerzy Hoffman - od 26 lutego 1999
• Marian Zgórniak - od 25 kwietnia 2002
• Ks. Prałat Józef Micek - od 19 lutego 2004
• István Kovács - od 19 lutego 2004

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

1. Józef Barut: Gorlice. Studium historyczno-urbanistyczne miasta. Brzozów, Muzeum Regionalne PTTK Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Adama Fastnachta, zlec. Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, 1991. ISBN 83-900130-2-9. 
2. Michał Klimecki: Gorlice 1915. Warszawa, "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07938-2. 
3. Bronisław Świeykowski: Z dni grozy w Gorlicach, od 25.IX.1914 do 2.V.1915. Kraków, Druk. Narodowa, 1991. 

[edytuj] Zobacz też

• Synagoga w Gorlicach
• Synagoga w Gorlicach (ul. Strażacka)
• Międzynarodowe Prezentacje Muzyczne Ambient

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e Gmina Gorlice Siedziba gminy: Gorlice Wsie Bielanka • Bystra • Dominikowice • Klęczany • Kobylanka • Kwiatonowice • Ropica Polska • Stróżówka • Szymbark • Zagórzany

p • d • e Powiat gorlicki Miasta Biecz • Gorlice Gminy miejskie Gorlice Gminy miejsko-wiejskie Biecz Gminy wiejskie Bobowa • Gorlice • Lipinki • Łużna • Moszczenica • Ropa • Sękowa • Uście Gorlickie

p • d • e Miasta województwa małopolskiego Miasta powiatowe Bochnia • Brzesko • Chrzanów • Dąbrowa Tarnowska • Gorlice • Kraków •Limanowa • Miechów • Myślenice • Nowy Sącz • Nowy Targ • Olkusz • Oświęcim • Proszowice • Sucha Beskidzka • Tarnów • Wadowice • Wieliczka • Zakopane Miasta gminne Alwernia • Biecz • Brzeszcze • Bukowno • Chełmek • Ciężkowice • Czchów • Dobczyce • Grybów • Jordanów • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Krynica-Zdrój • Krzeszowice • Libiąż • Maków Podhalański • Miechów • Mszana Dolna • Muszyna • Niepołomice • Nowy Wiśnicz • Piwniczna-Zdrój • Rabka-Zdrój • Ryglice • Skała • Skawina • Słomniki • Stary Sącz • Sułkowice • Szczawnica • Świątniki Górne • Trzebinia • Tuchów • Wojnicz • Wolbrom • Zakliczyn • Zator • Żabno