Kaplica Świętokrzyska na Wawelu
Kaplica Krzyża Świętego i Ducha Świętego w Krakowie nr rej. A7 (nr rej. Wzgórza Wawelskiego) |
|
 Nagrobek biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka w Kaplicy Świętokrzyskiej |
|
| Data budowy | 1467 – 1477 |
| Wyznanie | Kościół katolicki |
| Parafia | Parafia archikatedralna św. Stanisława BM i św. Wacława w Krakowie |
| Rodzaj | Kaplica |
| Wezwanie | Krzyża Świetego i Ducha Świętego |
| Budulec | piaskowiec |
| Obecnie | istnieje |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| lokalizacja na planie Katedry Wawelskiej | |
|
 |
|
Kaplica Świętokrzyska, zwana także Jagiellońską, pod wezwaniem Świętego Krzyża i Ducha Świętego – jedna z dziewiętnastu kaplic Katedry Wawelskiej. Znajduje się w zachodnim końcu południowej nawy bocznej.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Obiekt powstał w latach 1467 – 1477, z fundacji króla Kazimierza IV Jagiellończyka, z przeznaczeniem na kaplicę grobową dla niego oraz jego żony ElżbietyRakuszanki. Pokryto ją wówczas polichromią (w 1470 r.) i umieszczono dwa tryptyki, stalle oraz nagrobki króla i królowej dłuta Wita Stwosza. W XVI wieku freski częściowo przemalowano, a w XVIII wieku ściany wybielono i umieszczono tutaj nagrobek biskupa Kajetana Sołtyka. Restaurację kaplicy, połączoną z przywróceniem pierwotnego wyglądu polichromii, podjęto w 1870 r. przez Izydora Jabłońskiego, a także latach 1904 – 1905 przez Juliana Makarewicza i 1947 – 1951 przez Rudolfa Kozłowskiego, kiedy to także otworzono grób króla Kazimierza Jagiellończyka.
[edytuj] Architektura
Ściany pokryte są polichromią malarzy ruskich. Witraże, przedstawiające historię św. Krzyża, projektu Józefa Mehoffera, wykonał w 1905 r. Sławomir Odrzywolski. Przy ścianie zachodniej, pośrodku, znajduje się nagrobek biskupa Kajetana Sołtyka z 1789 r., dłuta Chrystiana Piotra Aignera. W południowo - zachodnim narożniku wznosi się tubowo – baldachimowy nagrobek Kazimierza Jagiellończyka fundacji królowej Elżbiety, o cechach późnogotyckich, którego wyrzeźbił Wit Stwosz, wraz ze swoim pomocnikiem Jorgiem Huberem z Passawy (twórca scen z Pisma Świętego na kapitelach). Po przeciwnej stronie spoczęła królowa Elżbieta.
Przy ścianie wschodniej, po stronie południowej, znajduje się tryptyk Matki Bożej Bolesnej, pochodzący z 4. ćwierci XV wieku, autorstwa krakowskich artystów. W zwieńczonej figurami proroków szafie umieszczono posągi Matki Boskiej Bolesnej i Jezusa Bolesnego. Niżej aniołowie, trzymający herby Polski, Litwy i Habsburgów, zaś wyżej trzymający Arma Christi (atrybuty męki pańskiej). Malowane skrzydła ukazują: Ofiarowanie Jezusa w świątyni, Chrystus wśród uczonych, Ukrzyżowanie, Zdjęcie z Krzyża – skrzydła otwarte i Zwiastowanie, Boże Narodzenie, Hołd Trzech króli, Obrzezanie – skrzydła zamknięte.
Po stronie północnej ściany wschodniej umieszczono tryptyk Świętej Trójcy z 1467 r., pochodzący z warsztatu artystów krakowskich. Znajdująca się w zwieńczonej figurami Chrystusa Zmartwychwstałego z dwoma aniołami, św. Zofii z córkami, a także św. Anny Samotrzeć szafie grupa Trójcy Świętej, otoczona jest posagami świętych Doroty, Małgorzaty, Katarzyny, Barbary oraz chórami aniołów. Malowane skrzydła ukazują: proroków, męczenników, apostołów, dziewice – skrzydła otwarte i Nawrócenie św. Pawła, Wizja św. Eustachego, Św. Jerzy zabijający smoka, Św. Sekundus przeprawiający się przez rzekę Pad – skrzydła zamknięte. Kaplicę zamyka ażurowa krata.
[edytuj] Bibliografia
- Kuczman Kazimierz: Wzgórze Wawelskie. Przewodnik. Wydanie 2 Kraków 1988
- Rożek Michał: Krakowska katedra na Wawelu. Przewodnik dla zwiedzających. Wydanie 3 Kraków 1989
- Ludwikowski Leszek: Kraków i okolice. Przewodnik. Wydanie 3 uzup. Warszawa1991 ISBN 83-217-2823-5
