Kaplica Potockich na Wawelu
Kaplica Oczyszczenia Najświętszej Panny Marii w Krakowie nr rej. A7 (nr rej. Wzgórza Wawelskiego) |
|
| Data budowy | 1572 - 1575 |
| Wyznanie | Kościół katolicki |
| Parafia | Parafia archikatedralna św. Stanisława BM i św. Wacława w Krakowie |
| Rodzaj | Kaplica |
| Wezwanie | Oczyszczenia Najświętszej Panny Marii |
| Budulec | cegła |
| Obecnie | istnieje |
Kaplica Potockich, zwana także Różyców oraz Padniewskiego, pod wezwaniem Oczyszczenia Najświetszej Panny Marii – jedna z dziewiętnastu kaplic Katedry Wawelskiej. Znajduje się w południowej nawie bocznej, na zachód od kaplicy Szafrańców.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Kaplicę ufundował bp Zawisza Kurozwęcki w 1381 r. Pierwotna nazwa kaplicy (Różyców) utarła się od herbu owego biskupa – Róży. Ukończono ją w 1425 r. przez Mikołaja Kurozwęckiego (wojewodę sandomierskiego). W latach 1572 – 1575 budowlę przekształcono dla bpa Filipa Padniewskiego na jego mauzoleum, czego dokonał Jan Michałowicz z Urzędowa. Następnie w latach 1832 – 1840, kosztem Zofii Potockiej, obiekt przebudowano według planów Piotra Nobile na kaplicę grobową rodziny Potockich. Z artystą współpracowali m.in.: Franciszek Lanci i Wilhelm Hofbauer – architekci, Giobbe i Jan Axerio – stiukatorzy oraz Józef Kähsmann i Jan Jerzy Danninger – rzeźbiarze.
[edytuj] Architektura
Obiekt nakryty jest kopułą, w której przyłuczach znajdują się rzeźbione anioły autorstwa Józefa Kähsmanna. Wnętrze wyłożono sztucznym marmurem, przyozdobionym przez Jana Jerzego Danningera brązami. W ścianie zachodniej zachowało się manierystyczne nagrobek bpa Filipa Padniewskiego, wykonany przez Jana Michałowicza. Pomnik pozbawiony jest ornamentyki. Figura biskupa, wyrzeźbiona w alabastrze, spoczywa w niszy zamkniętej parzystą podwieszoną arkadą na spłaszczonej tumbie. Całość ujęta jest dwoma kolumnami po bokach, podpierającymi baldachim z kwiatonami. Po lewej stronie umieszczony jest marmurowy posąg Chrystus błogosławiący dłuta Bertela Thorvaldsena (stworzony w latach 1833 – 1834 w Rzymie), stanowiący pomnik grobowy Artura Potockiego. Projektem tego artysty są znajdujące się w rogu wejścia marmurowe popiersia Artura i Julii Potockiej, wyrzeźbione przez Montiego. Ołtarz wykonał Danninger w 1838 r. Znajdujący się w nim obraz Chrystus Ukrzyżowany, pędzla Giovanniego Francesco Barbieriego (zwanego Guercino), pochodzi z XVII wieku. Kaplicę zamyka żelazna ażurowa krata klasycystyczna z 1. połowy XIX wieku, odlana w Wiedniu w latach 1835 – 1837, oprawiona w późnobarokowy portal z 1775 r. W nawie na lewo od wejścia umieszczona jest marmurowa tablica erekcyjna z datą przebudowy kaplicy z 1572 r.
[edytuj] Bibliografia
- Kuczman Kazimierz: Wzgórze Wawelskie. Przewodnik. Wydanie 2 Kraków 1988
- Rożek Michał: Krakowska katedra na Wawelu. Przewodnik dla zwiedzających. Wydanie 3 Kraków 1989
- Rożek Michał: Złoty Wiek. Szkice o sztuce renesansowej. Wydanie 1 Kraków 1991 ISBN 83-03-03265-8
