Kozienice

	Kozienice
	Herb Kozienic
Województwo	mazowieckie
Powiat	kozienicki
Gmina; - rodzaj	Kozienice; miejsko-wiejska
Burmistrz	Tomasz Śmietanka
Powierzchnia	10,45 km²
Położenie	51° 35' N; 21° 34' E
Ludność (2007); • liczba ludności; • gęstość	; 18 280; 1749,2823 os./km²
Strefa numeracyjna; (do 2005)	48
Kod pocztowy	26-900
Tablice rejestracyjne	WKZ
	Położenie na mapie Polski; ; Kozienice
TERC10; (TERYT)	1142107054
Miasta partnerskie	Göllheim; Czugujew; Medzilaborce
	Urząd miejski3 ul. Parkowa 5 26-900 Kozienice; tel. 48 611-71-00; faks 48 614-20-48
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°35' N 21°34' E51.5833333 21.5666667 (Kozienice)

Kozienice – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim. Siedziba władz powiatu i miejsko-wiejskiej gminy Kozienice.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego.

[edytuj] Dane ogólne

Powierzchnia miasta: ponad 10 km²
Liczba ludności GUS: 18 945 (31.12.2005)
Liczba ludności UM: 19 605 (31.12.2006) – meldunek stały

Ośrodek przemysłowo-usługowo-mieszkalny. W mieście zlokalizowane są zakłady: meblowe, artykułów biurowych, elektrotechniczne, materiałów budowlanych i spożywcze. Osiedla: Energetyk, Piaski (Wschód), Pokoju, Skarpa, Borki, Zdziczów, Polesie, Stara Wieś, Głowaczowska 1, Głowaczowska 2. Największy zakład to Elektrownia Kozienice zlokalizowana w pobliżu Kozienic (Świerże Górne) oraz szereg innych dużych zakładów takich jak Esselte, Bakoma, Zakład Mięsny Pierzchała, Mleczarnia Obory, Spółdzielnia Inwalidów. Każdy z tych zakładów zatrudnia kilkaset osób. Miasto uplasowało się na 29 miejscu w Polsce w Złotej Setce Samorządów na rok 2005.

[edytuj] Demografia

Dane GUS dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania.

[edytuj] Nazwa

Kozienice na mapie Topograficznej Królestwa Polskiego z 1839

W 1429 roku nazwa miasta zostaje zapisana jako Coszinicze, co należy czytać jako Kozinice. Obecna forma pojawia się po raz pierwszy w zapiskach z 1569 roku, jako Kozienycze. Przeobrażenie nastąpiło poprzez zmianę grupy -in- w -en-, co było częstym zjawiskiem w ówczesnej polszczyźnie. Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Kozina, istnienie osoby o takim imieniu, nazwisku lub przezwisku jest potwierdzone przez źródła historyczne.^[1]

Inną wersję pochodzenia nazwy podaje ks. Franciszek Siarczyński:

Król, mówi podanie, sarnę na krótki strzał chybił; Kozie nic! zawołali obecni łowcy, a król przez pamięć na te wyrazy, osadzie przez siebie założonej miano Kozienic nadał.^[2]

Pałac w Kozienicach

Siedziba Urzędu Miasta i Gminy

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o Kozienicach pochodzi z 1206 r. kiedy wraz z sąsiednimi wsiami nadane zostały klasztorowi Norbertanek w Płocku. Prawa miejskie od 1549 r. W 1467 r. w Kozienicach urodził się Król Polski Zygmunt I Stary. W 1657 i 1704 r. miasto palone kolejno przez wojska Jerzego Rakoczego i szwedzkie.

W 1764 powstał tu skład soli dla całego powiatu radomskiego, a w 1779 miasto otrzymuje przywilej na 12 jarmarków rocznie^[2]. W 1782 miasto o przeważnie drewnianej zabudowie zostaje zniszczone przez pożar. W latach 1784-1788 powstała tu największa w Rzeczypospolitej fabryka broni palnej (wytwarzała świetne tzw. sztucery kozienickie), a samo miasto praktycznie od nowa lokowane zyskało murowaną zabudowę. Odbudową i przebudową miasta zajął się Stanisław August Poniatowski (wg projektu J. Fontany).

Bardzo ważnym wydarzeniem było utworzenie Powiatu kozienickiego w 1867 r. Dzięki temu została wybudowana droga do Radomia.

W czasie rozbiorów w mieście stacjonował 25 smoleński pułk piechoty, przeniesiony później do Woroneża. Podczas II wojny światowej działały w okolicach oddziały partyzanckie (gł. BCh), a w mieście znajdowało się getto. Obecnie rozwój miasta związany jest z budową elektrowni "Kozienice" i towarzyszących zakładów. Obecnie Kozienice przekształcają się z ośrodka przemysłowego w ośrodek rekreacyjno-sportowy.

[edytuj] Atrakcje turystyczne

Symbol miasta

Kościół św. Krzyża

Ciekawe miejsca:

Zespół parkowo-pałacowy:
- Muzeum Regionalne
- Pomnik upamiętniający narodziny Zygmunta Starego
- Pomnik partyzantów BCh
- Pozostałości grobowca rodziny Dehnów
Hamernia (kuźnia) z czasów stanisławowskich
Puszcza Kozienicka z licznymi rezerwatami ("Królewskie źródła", "Brzeźniczka")
Kompleks nowoczesnych obiektów sportowych:
- basen
- hala sportowa
- stadion
- stadnina koni
Jezioro Kozienickie z muszlą koncertową (od 2002 r. odbywa się tu Ogólnopolski Festiwal Piosenki im. Bogusława Klimczuka)

[edytuj] Transport

Dworzec PKS

Ważny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

48 – Kock – Dęblin – Kozienice – Białobrzegi – Tomaszów Mazowiecki
79 – Warszawa – Góra Kalwaria – Kozienice – Sandomierz – Kraków – Bytom
737 – Kozienice – Radom

Przez obrzeża Kozienic przebiega linia kolejowa do Bąkowca. Odbywa się jednak na niej tylko transport towarowy (głównie węgiel do Elektrowni Kozienice). Linia została zamknięta dla ruchu pasażerskiego w latach 60. XX wieku.

[edytuj] Zabytki

Kolumna upamiętniająca narodziny króla Zygmunta I Starego, pocz. XVI wieku

Popiersie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego przed muzeum w Kozienicach

kościół par. p.w. Świętego Krzyża, 1868-1869, nr rej.: 277/A z 27.12.1984
cmentarz par. rzym.-kat., poł. XIX, nr rej.: 464/A z 5.11.1991
cmentarz żydowski, XVI-XX, nr rej.: 403/A z 3.04.1989
cmentarz rodziny Dehnów, 1 poł. XIX, nr rej.: 523/A z 6.04.1992
zespół pałacowy, XVIII – XIX – XX, nr rej.: 315/A/67 z 15.06.1967 oraz 98/A z 18.03.1981:
- pałac, nr rej.: 200 z 20.08.1955
- park, nr rej.: 630 z 17.12.1957
kramy, drewn.-mur., poł. XIX, nr rej.: 246/A z 20.03.1984
willa, ul. Kochanowskiego 20, 1923, nr rej.: 340/A z 10.04.1986
dworek, ul. 1 Maja 10, poł. XIX, nr rej.: 531/A z 30.10.1992
kaplica, k. XVIII, nr rej.: 627 z 28.10.1971, 830 z 29.01.1959

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Organizacje charytatywne

Internetowy Charytatywny Vortal Pomocy Dzieci Dzieciom "Pomocna – Dłoń"
Stowarzyszenie Na Rzecz Dzieci i Osób Niepełnosprawnych "Tęcza".

[edytuj] Sport

KKS Armat Kozienice – piłka siatkowa
MG MZKS Kozienice – piłka nożna
UKS "Jedynka" Kozienice – piłka siatkowa
MGUKS Kozienice – męska koszykówka

[edytuj] Źródła

↑ Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 117. ISBN 83-04-02436-5.
↑ ^2,0 ^2,1 Franciszek Siarczyński: Opis powiatu radomskiego przez ks. Franciszka Siarczyńskiego w rękopismie pozostały. Warszawa, Drukarnia Komisji Rządowej Sprawiedliwości, 1847.