Procesy endogeniczne

«»Procesy endogeniczne (procesy wewnętrzne) - (gr. endon- wewnątrz, genos -pochodzenie) są to procesy geologiczne wywołane energią wnętrza Ziemi. To ona wpływa na rozmieszczenie i przebieg plutonizmu i wulkanizmu, procesów sejsmicznych, lądotwórczych, górotwórczych i innych.

Wszystkie procesy endogeniczne powodują przemieszczanie materii w skorupie ziemskiej i górnym płaszczu ziemi.

Do procesów endogenicznych zalicza się:

*trzęsienia ziemi to różnego rodzaju pojedyncze wstrząsy lub całe serie drgań skorupy ziemskiej związane z nagłym przemieszczeniem się magmy lub mas skalnych w skorupie ziemskiej. Ze względu na przyczynę wyróżniamy trzęsienia

1. tektoniczne(90%)
2. wulkaniczne(7%)
3. zapadowe(3%)

*wulkanizm to ogół zjawisk związanych z wydobywaniem się magmy na powierzchnię Ziemi. TYPY WULKANÓW

• tarczowe
• szczelinowe
• stożkowe

PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA AKTYWNOŚĆ

• czynne
• drzemiące lub uśpione
• wygasłe

*plutonizm zjawiska plutoniczne obejmują krzepnięcie magmy w skorupie ziemskiej oraz przemiany skał z nią związanych(metamorfizm kontaktowy). W wyniku intruzji magmy wewnątrz litosfery tworzą się formy plutoniczne:

• lakolit
• batolit
• lopolit
• fakolit
• żyły pokładowe
• dajki

*metamorfizm

*ruchy izostatyczne

to powolne, długotrwałe, pionowe ruchy skorupy ziemskiej spowodowane brakiem równowagi grawitacyjnej między skorupą ziemską a plastyczną stenosferą.Zachodzą na obszarach gdzie zmienił się pionowy naciska na powierzchnię litosfery.

*ruchy epejrogeniczne, czyli lądotwórcze to powolne, długotrwałe, pionowe ruchy skorupy ziemskiej spowodowane naciskiem magmy od wewnątrz na litosferę.Zachodzą w starszych częściach litosfery.

*ruchy diktyogeniczne

*ruchy talasogeniczne, czyli oceanotwórcze

*ruchy orogeniczne, czyli górotwórcze (Klimaszewski, 1981).

Ruchy górotwórcze powodują powstawanie pasm górskich, są procesem trwającym miliony lat. Powstają na skutek poruszania się płyt tektonicznych.Badania wykazują, że skały budujące góry fałdowe powstawały w geosynklinach - wielkich podłużnych obniżeniach wypełnianych materiałem osadowym. Materiał ten składa się z ułożonych na przemian piaskowców, margli i łupków i zwany jest fliszem. Spotykamy go w części zewnętrznej wszystkich gór fałdowych. Płyty litosfery, nachodząc na siebie, zamykają głębokie, wypełnione osadami geosynkliny, co powoduje ich sfałdowanie i wyciskanie do góry zgromadzonego materiału osadowego. Z niego oraz z intruzji magmowych towarzyszących temu procesowi powstają góry fałdowe.

*Ruchy lądotwórcze* to pionowe ruchy skorupy ziemskiej, o dużym zasięgu. Przebiegają one bardzo powoli i powodują wydźwignięcie lub obniżenie lądu, czy dna oceanicznego.

*Wulkanizm* przebiega szybciej, niż większość procesów geologicznych . Są bardzo zróżnicowane - od gwałtownego wybuchu, do spokojnego wylewu lawy . Polega na wylewaniu magmy na powierzchnię i jej zastyganiu.

PROCESY EGZOGENICZNE prowadzą do wyrównania powierzchni Ziemi Wietrzenie niszczenie postaci fizycznej lub zmiana ukladu chemicznego skał w taki sposob, zeby powstala zwietrzelina. następuje na skutek energii słonecznej, powietrza wody i organizmów żywych. Efekty wietrzenia fizycznego: gołoborza i łuszczenie skał Efekty wietrzenia chemicznego: rozpuszczanie skał i procesy krasowe DENUDACJA-zachodzi na skutek ruchow masowych, takich jak osuwanie obrywanie, czy spelzywanie spowodowanych grawitacją. EROZJA-niszczące dzialane wody lodu lub powietrza na podloze. Powoduje żłobienie i rozcinanie powierzchni skorupy ziemskiej. CYKL GEOLOGICZNY-od orogenezy do akumulacji Peneplena-prawierównia

Żródło: Geografia, wyd. OPERON