Sukulenty
Sukulenty, rośliny gruboszowate – grupa kserofitów, czyli roślin, które przystosowały się do życia w warunkach bardzo gorących dzięki możliwości magazynowania wody w różnych tkankach. Rośliny gruboszowate odznaczają się mocno rozwiniętą tkanką magazynującą wodę w śluzowatym soku komórkowym, redukcją liści, małą transpiracją, ciśnieniem osmotycznym (2-3 atmosfer) oraz wolną produkcją materii organicznej. Przystosowane są do bezpośredniego pobierania wody deszczowej.
Ze względu na miejsce magazynowania wody dzieli się sukulenty na 3 grupy:
- łodygowe (kaktusy)
- liściowe (aloes, rojnik)
- korzeniowe (wybrane pelargonie)
Cechy anatomiczne przystosowujące sukulenty do środowisk, w których żyją, to:
- silna kutynizacja epidermy znacznie ograniczająca parowanie,
- występowanie aparatów szparkowych w zagłębieniach epidermy z dodatkowymi włoskami obniżającymi dyfuzję pary wodnej,
- minimalizacja powierzchni transpiracyjnej (przekształcenia liści w ciernie, w łuski lub całkowity ich zanik)
- występowanie kilku warstw sklerenchymy pod epidermą,
- powiększone wakuole,
- zmniejszone przestrzenie międzykomórkowe,
- słabo rozwinięta tkanka przewodząca,
- zamieranie zakończeń korzeni w czasie suszy.
Sukulenty występują przede wszystkim na obszarach półpustyń, na których opady są niewielkie, jednak regularne (np. Ameryka Środkowa, południowa Afryka). Do tej grupy należą rośliny z następujących rodzin:
| Rodzina | Przykładowe rodzaje | Ilość sukulentów | Część przechowująca wodę | Występowanie sukulentów |
|---|---|---|---|---|
| agawowate (Agavaceae) | agawa, Wolina, Sansevieria, Nolina | 300 | Liście, łodyga | Ameryka Północna |
| Didiereaceae | 11 | Łodyga | Madagaskar | |
| gruboszowate (Crassulaceae) | rozchodnik, rojnik, grubosz | 1 300 | Głównie liście, też korzenie | Świat |
| kaktusowate (Cactaceae) | Cereus, opuncja | 1 600 | Gł. łodyga, też liście i korzenie | Ameryki |
| aloesowate (Aloaceae) | aloes, haworsja, gasteria | Gł. liście | Afryka, Półwysep Arabski | |
| Portulakowate (Portulacaceae) | portulaka pospolita | ? | Liście i łodyga | Ameryki |
| przypołudnikowate (Aizoaceae) | litops, Mesembryanthemum | 2 000 | Liście | Afryka Południowa |
| toinowate (Apocynaceae) | oleander | 500 | Łodyga | Afryka, Arabia, Indie |
| trojeściowate (Asclepiadaceae) | Stapelie | |||
| wilczomleczowate (Euphorbiaceae) | wilczomlecz | > 1000 | Łodyga, liście i korzenie | Świat |
| złotogłowowate (Asphodelaceae) | złotogłów | 500 | Łodyga i organy podziemne | Afryka |
Sukulentami spotykanymi w naszej strefie klimatycznej są rozchodnik (Sedum) i rojnik (Sempervivum). Wielu przedstawicieli sukulentów hoduje się jako rośliny ozdobne.
